سکه گرمی چیست؟ وزن، عیار، ارزش طلا و حباب

سکه گرمی کوچک‌ترین عضو خانواده‌ی سکه‌ی بهار آزادی است. بانک مرکزی آن را از حدود سال ۱۳۸۹ به بازار آورد، با این هدف که خریدار خرد به‌جای پرداخت حباب سنگین ربع‌سکه، گزینه‌ی کوچک‌تری داشته باشد. امروز بیشتر به‌عنوان هدیه و برای خرید با بودجه‌ی کم شناخته می‌شود.

مشخصات سکه گرمی

ارزش طلای داخل سکه گرمی چقدر است؟

مثل بقیه‌ی سکه‌ها، اول طلای خالص را به معادل ۱۸ عیار تبدیل می‌کنیم و بعد از مظنه قیمت می‌گیریم:

۱٫۰۱ × ۹۰۰ ÷ ۷۵۰ = ۱٫۲۱۲ گرم معادل ۱۸ عیار

ارزش طلای سکه گرمی = ۱٫۲۱۲ × (مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸) ≈ مظنه × ۰٫۲۸

یعنی ارزش طلای یک سکه گرمی حدود ۲۸ درصد مظنه است. قیمت واقعی معامله‌اش معمولاً از این بیشتر است و اختلافشان همان حباب است.

حباب سکه گرمی در همین لحظه

جدول زیر ارزش طلای داخل هر سکه را با مظنه‌ی زنده حساب می‌کند و با قیمت معامله‌شده مقایسه می‌کند؛ ردیف سکه گرمی را با ربع‌سکه و امامی بسنجید:

چرا درصد حباب سکه‌های کوچک بیشتر است؟

دو دلیل ساده دارد و هر دو به اقتصاد ضرب سکه برمی‌گردد:

• هزینه‌ی ثابت ضرب: ضرب، بسته‌بندی و پلمب یک سکه‌ی یک‌گرمی تقریباً همان‌قدر هزینه دارد که یک سکه‌ی هشت‌گرمی؛ ولی این هزینه روی یک‌هشتم طلا پخش می‌شود.
• تقاضای خرد: سکه‌ی کوچک برای هدیه و خریدهای کم‌مبلغ خریدار بیشتری دارد و همین تقاضا قیمتش را نسبت به فلزش بالا نگه می‌دارد.

نتیجه‌ی عملی: هر چه سکه کوچک‌تر باشد، سهم بیشتری از پولی که می‌دهید بابت چیزی غیر از طلاست. این نه خوب است نه بد؛ فقط باید بدانید بابت چه چیزی پول می‌دهید.

چرا بانک مرکزی سکه گرمی را ضرب کرد؟

داستان سکه گرمی از مشکل ربع‌سکه شروع شد. در سال‌هایی که تقاضای خرد برای سکه بالا رفت، حباب ربع‌سکه به شکل محسوسی باز شد؛ یعنی خریدار کوچک نسبت به طلایی که می‌گرفت، بیشترین مبلغ اضافه را می‌پرداخت. عرضه‌ی یک سکه‌ی کوچک‌تر و ارزان‌تر راهی بود برای پاسخ دادن به همان تقاضا بدون اینکه فشارش روی ربع‌سکه بیفتد. در عمل، سکه گرمی جای خودش را بیشتر در بازار هدیه باز کرد تا بازار سرمایه‌ای.

سکه گرمی در عمل به چه کار می‌آید؟

• هدیه: رایج‌ترین کاربردش؛ مبلغ کم، بسته‌بندی آماده و قابل ارائه.
• خرید پله‌ای با بودجه‌ی کم: کسی که نمی‌خواهد یک‌باره مبلغ بزرگ بگذارد، می‌تواند در دفعات کوچک بخرد؛ به قیمت پرداخت حباب بیشتر در هر خرید.
• نقدشوندگی خرد: فروش یک سکه گرمی ساده‌تر از خرد کردن یک سکه‌ی امامی است.

در مقابل، هر چه مبلغ بزرگ‌تر شود، وزن حباب در تصمیم بیشتر خودش را نشان می‌دهد؛ به همین دلیل معامله‌گران عمده معمولاً با آب‌شده کار می‌کنند که اصلاً حباب سکه‌ای ندارد. کدام‌یک برای شما مناسب است، به مبلغ، افق زمانی و اینکه چقدر برایتان مهم است طلا را به‌صورت فیزیکی و قابل‌هدیه نگه دارید بستگی دارد — و این تصمیم شخص خودتان است.

موقع فروش سکه گرمی چه چیزی تعیین‌کننده است؟

سه چیز: قیمت روز طلا، حبابِ همان لحظه‌ی سکه گرمی، و سالم بودن بسته‌بندی. نکته‌ی مهم این است که حباب ثابت نمی‌ماند؛ ممکن است سکه‌ای را در روزی با حباب بالا خریده باشید و در روزی با حباب پایین‌تر بفروشید. در آن حالت حتی اگر قیمت طلا بالا رفته باشد، بخشی از سودتان را حباب خورده است. برعکسش هم ممکن است. برای همین پیش از هر معامله دیدن درصد حباب — نه فقط قیمت سکه — کار درستی است. در جدول بالای همین صفحه و در صفحه‌ی حباب سکه این عدد به‌صورت زنده هست.

سکه گرمی یا سکه پارسیان؟ این دو یکی نیستند

چون عیار و وزنشان فرق دارد، مقایسه‌ی مستقیم قیمتشان بی‌معنی است؛ باید ارزش طلای خالص هر کدام را حساب کرد. روش کار همان فرمول بالاست، فقط عدد عیار عوض می‌شود.

سکه گرمی در برابر یک گرم طلای ۱۸ عیار

یک اشتباه رایج این است که قیمت سکه گرمی را مستقیم با قیمت «هر گرم طلای ۱۸ عیار» مقایسه کنند و نتیجه بگیرند سکه خیلی گران است. این مقایسه از پایه غلط است، چون سکه گرمی عیار ۹۰۰ دارد نه ۷۵۰؛ طلای داخلش از یک گرم طلای ۱۸ عیار بیشتر است. همان‌طور که در فرمول بالا دیدید، طلای داخل سکه گرمی معادل حدود ۱٫۲۱ گرم طلای ۱۸ عیار است. پس مقایسه‌ی منصفانه این است: قیمت سکه گرمی در برابر ۱٫۲۱ برابر قیمت هر گرم ۱۸ عیار. هر چه از این عدد بیشتر بپردازید، حباب است. قیمت لحظه‌ای هر گرم ۱۸ عیار را در این صفحه می‌بینید و محاسبه‌اش را در مقاله‌ی محاسبه‌ی قیمت طلای ۱۸ عیار توضیح داده‌ایم.

نکته‌های عملی درباره‌ی سکه گرمی

• پلمب و بسته‌بندی را باز نکنید: سکه‌ی پلمب‌نشده معمولاً سخت‌تر و ارزان‌تر معامله می‌شود.
• حباب را پیش از معامله ببینید: در سکه‌های کوچک، درصد حباب تفاوت محسوسی با سکه‌ی بزرگ دارد.
• قیمت را با مظنه بسنجید: اگر مظنه را بدانید، ارزش طلای سکه گرمی یک ضرب ساده است.
• وزن کم یعنی نسبت هزینه‌ی بالاتر: همین موضوع درباره‌ی نیم‌سکه و ربع‌سکه هم به نسبت برقرار است.

قیمت سکه گرمی را کجا ببینیم؟

جدول زنده‌ی حباب همه‌ی سکه‌ها در صفحه‌ی قیمت و حباب سکه است، قیمت سکه‌های بزرگ‌تر در سکه امامی و ربع‌سکه، و قیمت‌های روزهای گذشته در آرشیو روزانه. مظنه‌ی مبنای همه‌ی این محاسبه‌ها هم در صفحه‌ی مظنه است.

این مقاله آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش سکه نیست. همه‌ی عددها بر مبنای قیمت وسط محاسبه می‌شوند.