مظنه طلا چیست و چند گرم است؟ محاسبه با مبدل زنده

اگر یک بار به بازار طلای تهران سر زده باشید یا پای صحبت معامله‌گرها نشسته باشید، دیده‌اید که قیمت را با یک عدد می‌گویند: مظنه. مظنه زبان مشترک بنکدارها، طلافروش‌ها و معامله‌گران آب‌شده است. کسی در معامله‌ی عمده نمی‌گوید «گرم فلان‌قدر»؛ می‌گوید «مظنه فلان است». در این مقاله دقیقاً می‌بینیم این عدد چیست، از کجا می‌آید، چطور به قیمتی که خودتان لازم دارید تبدیل می‌شود، و کجاها اشتباه محاسبه می‌شود.

مظنه دقیقاً یعنی چه؟

مظنه قیمت یک مثقال طلای آب‌شده است. سه کلمه‌ی این تعریف هر کدام معنی دقیقی دارند:

• یک مثقال: واحد وزن بازار طلای ایران، برابر ۴٫۶۰۸۳ گرم.
• طلای آب‌شده: طلایی که ذوب شده، شمش کوچکی از آن ساخته شده و عیارش در آزمایشگاه سنجیده شده است؛ بدون اجرت ساخت. جزئیات در راهنمای طلای آب‌شده.
• عیار ۷۰۵: مبنای مظنه، طلای ۷۰۵ در هزار است؛ همان که در بازار «۱۷ عیار» گفته می‌شود.

پس وقتی گفته می‌شود «مظنه ۱۰۳ میلیون تومان است»، منظور این است که ۴٫۶۰۸۳ گرم طلای ۱۷ عیار، ۱۰۳ میلیون تومان قیمت دارد — نه یک گرم، نه طلای ۱۸ عیار.

مظنه‌ی همین لحظه

عددهای زیر از قیمت وسطِ لحظه‌ای می‌آیند و هر چند ثانیه به‌روز می‌شوند. همه‌ی مثال‌های این مقاله را می‌توانید با همین عددها بازسازی کنید:

مظنه چند گرم است؟ هر مثقال ۴٫۶۰۸۳ گرم (صیرفی در برابر معمولی)

اینجا اولین جایی است که محاسبه‌ها خراب می‌شود، چون در فارسی بیش از یک «مثقال» وجود دارد:

اختلاف این دو کمتر از یک‌دهم گرم است، ولی روی مظنه‌ی چند صد میلیون تومانی به چند میلیون تومان خطا می‌رسد. هر جای این سایت و هر جای این مقاله که می‌گوییم مثقال، منظور مثقال صیرفی ۴٫۶۰۸۳ گرمی است.

چرا مبنای مظنه عیار ۷۰۵ است، نه ۷۵۰؟

طلای زینتی در ایران ۱۸ عیار (۷۵۰ در هزار) است، ولی مظنه روی ۷۰۵ بسته می‌شود. دلیلش تاریخی و عملی است: آب‌شده‌ای که از ذوب طلای دست‌دوم و ضایعات به دست می‌آید معمولاً عیاری نزدیک به همین عدد دارد، و بازار عمده برای اینکه همه با یک زبان حرف بزنند، یک عیار مبنا انتخاب کرده است. عیار واقعی هر قطعه در برگه‌ی آزمایشگاه نوشته می‌شود و قیمت همان قطعه به نسبت عیارش تعدیل می‌شود، ولی قیمت اعلامی بازار همیشه به عیار ۷۰۵ برمی‌گردد.

یک نکته‌ی عملی: «۱۷ عیار» اسم مسامحه‌ای این عیار است. ۷۰۵ در هزار دقیقاً برابر ۱۶٫۹۲ عیار از ۲۴ است، نه ۱۷ عیار تمام. در محاسبه همیشه همان عدد ۷۰۵ را به کار ببرید نه ۱۷ ÷ ۲۴ را؛ اختلافشان کوچک است ولی در معامله‌های بزرگ خودش را نشان می‌دهد. همین دقت است که باعث می‌شود قیمت‌های محاسبه‌شده‌ی دو سایت مختلف گاهی چند ده هزار تومان با هم فرق کنند.

تبدیل مظنه به گرم ۱۸ عیار: عدد ۴٫۳۳۱۸ از کجا می‌آید؟

بیشتر مردم قیمت طلا را به «گرم ۱۸ عیار» می‌شناسند. برای رسیدن از مظنه به آن، دو فرق را باید جبران کرد: فرق وزن (مثقال در برابر گرم) و فرق عیار (۷۰۵ در برابر ۷۵۰).

۴٫۶۰۸۳ × (۷۰۵ ÷ ۷۵۰) = ۴٫۳۳۱۸

قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار = مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸

این عدد از وزن و عیار ساخته شده، نه از بازار؛ پس هیچ‌وقت تغییر نمی‌کند. در مبدل زیر عدد سمت راست با قیمت همین لحظه پر شده است؛ می‌توانید هر عددی را جایش بگذارید:

قیمت هر گرم در عیارهای دیگر

عیار یعنی از هر هزار واحد طلا، چند واحدش طلای خالص است. برای رسیدن از ۱۸ عیار به عیارهای دیگر، کافی است نسبت عیارها را ضرب کنید:

دقت کنید این‌ها ارزش خود طلاست. قیمت زیورآلات ساخته‌شده از این بیشتر است؛ چرا و چقدر را در مقاله‌ی اجرت طلا با مثال حساب کرده‌ایم.

مظنه از کجا می‌آید؟ انس، دلار و ضریب ۹٫۵۷

مظنه در نهایت در معامله‌ی واقعی بین خریدار و فروشنده تعیین می‌شود، ولی لنگرش دو عدد جهانی و داخلی است: قیمت جهانی طلا (انس) و نرخ دلار. ربطشان اینطور ساخته می‌شود:

طلای خالص یک مثقال ۱۷ عیار = ۴٫۶۰۸۳ × ۰٫۷۰۵ = ۳٫۲۴۸۹ گرم

۳۱٫۱۰۳۵ ÷ ۳٫۲۴۸۹ ≈ ۹٫۵۷ — یعنی هر انس حدود ۹٫۵۷ مثقالِ خالص است

مظنه‌ی نظری ≈ (قیمت انس × قیمت دلار) ÷ ۹٫۵۷

بعضی سایت‌ها همین فرمول را با ضریب ۹٫۵۷۴۲ می‌نویسند بدون اینکه بگویند از کجا آمده؛ همان‌طور که دیدید، فقط نسبت وزن انس به طلای خالص یک مثقال است. اگر معادله را برعکس کنید به دلار ضمنی مظنه می‌رسید: دلاری که در قیمت امروزِ آب‌شده پنهان است.

چرا مظنه‌ی واقعی با مظنه‌ی نظری فرق دارد؟

فاصله‌ی این دو عدد همیشه وجود دارد و دلایل مشخصی دارد:

• دلار بازار داخل یک عدد واحد نیست؛ هر منبع نرخ متفاوتی می‌دهد و معامله‌گرها با انتظارشان قیمت می‌بندند.
• عرضه و تقاضای داخل گاهی از بازار جهانی جلو یا عقب می‌افتد.
• بازار جهانی آخر هفته بسته است، ولی معامله‌ی داخلی ممکن است ادامه داشته باشد.

به همین فاصله «حباب آب‌شده» می‌گویند و در صفحه‌ی انس و تتر به‌صورت زنده دنبالش می‌کنیم. توضیح کامل‌تر در رابطه‌ی انس، دلار و قیمت طلا در ایران.

نقد، فردایی و پس‌فردایی: چند مظنه داریم؟

در بازار آب‌شده یک مظنه‌ی واحد وجود ندارد؛ قیمت به زمان تسویه بستگی دارد:

• نقد: تحویل و تسویه همان روز.
• فردایی و پس‌فردایی: قیمت امروز بسته می‌شود، تحویل و تسویه روز بعد یا دو روز بعد.

چون پول و طلا در زمان‌های متفاوتی جابه‌جا می‌شوند، این قیمت‌ها معمولاً کمی با هم فرق دارند. اختلافشان در دوره‌های پرنوسان بیشتر و در بازار آرام کمتر می‌شود. برای کسی که فقط می‌خواهد ارزش طلای خودش را بداند این تفاوت اهمیتی ندارد، ولی در معامله‌ی عمده همین چند دهم درصد، سود و زیان معامله است. قیمتی که در پله آهنی می‌بینید مشخص است کدام قلم است و زمان آخرین به‌روزرسانی‌اش کنارش نوشته می‌شود؛ اگر داده‌ی تازه نرسیده باشد، عدد کم‌رنگ و با برچسب «قیمت به‌روز نیست» نشان داده می‌شود، چون تصمیم گرفتن با عدد کهنه بدتر از نداشتن عدد است.

مظنه چطور به قیمت سکه وصل می‌شود؟

سکه‌ی طلا هم در نهایت مقداری طلاست، پس می‌شود ارزش طلای داخلش را از مظنه حساب کرد. سکه‌ی امامی ۸٫۱۳۳ گرم با عیار ۹۰۰ است؛ اگر همان مسیر بالا را برایش برویم — تبدیل به طلای خالص و بعد به معادل ۱۸ عیار — به یک ضریب ساده می‌رسیم:

ارزش طلای سکه‌ی امامی ≈ مظنه × ۲٫۲۵۳

فاصله‌ی قیمت واقعی سکه با این عدد همان چیزی است که بازار به آن حباب می‌گوید و بخشی از آن طبیعی است، چون هزینه‌ی ضرب سکه هم در قیمتش هست. جدول زیر همین محاسبه را برای سکه‌های فعال با قیمت همین لحظه انجام می‌دهد:

روش محاسبه، تفاوتش با حبابی که از انس و دلار حساب می‌شود، و معنی حباب منفی را در مقاله‌ی حباب سکه باز کرده‌ایم.

چرا نمودار مظنه و نمودار گرم ۱۸ عیار یک شکل‌اند؟

چون ۴٫۳۳۱۸ یک ضریب ثابت است، تبدیل بین این دو فقط مقیاس نمودار را عوض می‌کند، نه شکلش را. درصد تغییر روزانه‌ی هر دو همیشه دقیقاً یکی است. در پله آهنی هم یک سری داده بیشتر ذخیره نمی‌شود و نمای گرمی فقط یک تبدیل نمایشی است — برای همین هیچ‌وقت دو عدد متناقض نمی‌بینید. اگر جایی برای مظنه و گرم ۱۸ دو درصدِ تغییر متفاوت دیدید، آن دو عدد از دو منبع مختلف آمده‌اند.

چهار خطای رایج در محاسبه‌ی مظنه

1. استفاده از مثقال ۴٫۶۸۷۵ گرمی به‌جای مثقال صیرفی ۴٫۶۰۸۳ گرمی.
2. تقسیم مظنه بر ۴٫۶۰۸ و نامیدن نتیجه «گرم ۱۸ عیار». این عدد قیمت هر گرمِ ۱۷ عیار است، نه ۱۸ عیار.
3. تقسیم قیمت طلای ۲۴ عیار بر ۴٫۳۳۱۸. ضریب ۴٫۳۳۱۸ فقط برای مبنای عیار ۷۰۵ درست است.
4. مقایسه‌ی مظنه با قیمت فاکتور طلافروشی. مظنه ارزش خود طلاست؛ فاکتور اجرت و سود و مالیات هم دارد.

مظنه را کجا دنبال کنیم؟

در صفحه‌ی مظنه‌ی طلای آب‌شده قیمت لحظه‌ای با تغییر روز و کمترین و بیشترین قیمت امروز را می‌بینید، و در صفحه‌ی طلای ۱۸ عیار همان عدد به نمای گرمی. نمودار حرفه‌ای با ابزار ترسیم و اندیکاتور در صفحه‌ی هر محصول است، قیمت‌های روزهای گذشته در آرشیو روزانه، و حباب سکه‌ها در صفحه‌ی حباب سکه. برای محاسبه‌ی قیمت طلای ساخته‌شده هم ماشین‌حساب طلا هست.

همه‌ی قیمت‌ها بر مبنای قیمت وسط نمایش داده می‌شوند. این مقاله آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست.