اجرت طلا چیست و قیمت طلای نو چطور حساب میشود؟
فرمول کامل قیمت طلای زینتی: ارزش طلا، اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات ۱۰ درصدی که فقط به اجرت و سود تعلق می‌گیرد، همراه ماشین‌حساب با قیمت زنده.
قیمت طلای نو برابر است با ارزش طلا + اجرت ساخت + سود فروشنده + مالیات. مالیات ۱۰ درصد است و فقط به اجرت و سود تعلق می‌گیرد، نه به خود طلا. اجرت موقع فروش طلا برنمیگردد.
وقتی از طلافروشی یک انگشتر یا دستبند می‌خرید، مبلغ فاکتور همیشه از «وزن × قیمت گرم طلا» بیشتر است. این فاصله سه جزء دارد: اجرت ساخت، سود فروشنده و مالیات بر ارزش افزوده. در این مقاله هر سه را با فرمول، مثال عددی و ماشین‌حسابِ متصل به قیمت زنده باز می‌کنیم تا بتوانید فاکتور خودتان را بررسی کنید.
۱. ارزش خود طلا
ارزش طلا = وزن خالص (گرم) × قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار
قیمت هر گرم ۱۸ عیار از مظنه ساخته میشود (مظنه ÷ ۴٫۳۳۱۸). قیمت لحظه‌ای آن را در صفحه‌ی طلای ۱۸ عیار ببینید. منظور از وزن خالص هم وزن خودِ طلاست: وزن نگین، سنگ و متعلقات غیرطلا باید کم شود.
۲. اجرت ساخت
اجرت، دستمزد طراحی و ساخت قطعه است و معمولاً به‌صورت درصدی از ارزش طلا اعلام میشود. عددش ثابت نیست و به نوع کار بستگی دارد:
| نوع کار | اجرت معمول | چرا |
|---|---|---|
| کار ماشینی ساده (زنجیر، النگوی ساده) | کمتر | تولید انبوه، پرت کم |
| کار دست‌ساز و ظریف | بیشتر | زمان و مهارت بالا |
| قطعه‌ی نگین‌دار یا مرصع | بیشترین | نشاندن سنگ و ریسک کار |
اجرت = ارزش طلا × درصد اجرت
اجرت چیزی است که در چانه‌زنی بیشترین جا را دارد، چون برخلاف قیمت طلا عدد توافقی است. نکته‌ی مهم این است که اجرت درصدی با بالا رفتن قیمت طلا خودبه‌خود بزرگ‌تر میشود؛ پس دو مغازه با «اجرت ۱۵ درصد» در دو روز متفاوت، دو مبلغ متفاوت می‌گیرند.
۳. سود فروشنده
سود فروشنده معمولاً حدود ۷ درصد است و روی جمع ارزش طلا و اجرت حساب میشود:
سود = (ارزش طلا + اجرت) × ۷٪
این هم عدد قانونی نیست، عرف بازار است و می‌تواند کمتر یا بیشتر باشد. در فاکتور باید جداگانه نوشته شود، نه اینکه داخل یک مبلغ کلی گم شود.
۴. مالیات بر ارزش افزوده
مهم‌ترین نکته‌ای که خیلی‌ها نمی‌دانند: خود طلا مالیات ندارد. بر اساس قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده، اصل طلا، جواهر و پلاتین معاف است و مالیات فقط به اجرت ساخت، حقالعمل و سود فروشنده تعلق می‌گیرد.
مالیات = (اجرت + سود) × ۱۰٪
نرخ این مالیات تا پایان سال ۱۴۰۳ برابر ۹ درصد بود و از ابتدای سال ۱۴۰۴، به استناد قانون بودجه، به ۱۰ درصد افزایش یافت و در ۱۴۰۵ هم همین است. اگر در فاکتوری دیدید مالیات روی کل مبلغ (شامل ارزش طلا) حساب شده، آن فاکتور اشتباه است.
ماشین‌حساب فاکتور با قیمت همین لحظه
وزن و درصدها را عوض کنید تا ببینید مبلغ نهایی چطور تغییر می‌کند. قیمت طلا زنده است و از همین سایت می‌آید:
| ارزش خود طلا | 260,330,000 |
| اجرت ساخت | 39,049,500 |
| سود فروشنده | 20,956,565 |
| مالیات بر ارزش افزوده | 6,000,607 |
| جمع فاکتور (تومان) | 326,336,672 |
|---|
از این مبلغ، حدود 80٪ ارزش خود طلاست و بقیه اجرت، سود و مالیات است. نسخه‌ی کامل‌تر در ماشین‌حساب طلا.
یک مثال کامل، قدم‌به‌قدم
فرض کنید دستبند ۱۰ گرمی ۱۸ عیار، قیمت هر گرم ۲۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان و اجرت ۱۵ درصد باشد:
| جزء | محاسبه | مبلغ (تومان) |
|---|---|---|
| ارزش طلا | 10 × 23,000,000 | 230,000,000 |
| اجرت ۱۵٪ | 230,000,000 × 0.15 | 34,500,000 |
| سود ۷٪ | 264,500,000 × 0.07 | 18,515,000 |
| مالیات ۱۰٪ | 53,015,000 × 0.10 | 5,301,500 |
| جمع فاکتور | 288,316,500 |
یعنی حدود ۲۰ درصد از مبلغ فاکتور چیزی غیر از خود طلاست. همین عدد است که توضیح می‌دهد چرا موقع فروش، مبلغ دریافتی از فاکتور خرید کمتر است.
چرا اجرت دو مغازه انقدر فرق می‌کند؟
اجرت تنها جزئی از فاکتور است که واقعاً بین فروشنده‌ها متفاوت است و دلیلش هم روشن است: اجرت هزینه‌ی تولید است، نه قیمت فلز. یک زنجیر ماشینی که با دستگاه و در حجم بالا تولید میشود، پرت و دستمزد کمی دارد؛ یک قطعه‌ی دست‌ساز که چند روز کار برده، طبیعتاً گران‌تر است. علاوه بر این، بخشی از اجرت سهم سازنده و بخشی سهم فروشنده است و هر مغازه بسته به تأمین‌کننده‌اش عدد متفاوتی می‌گیرد.
نتیجه‌ی عملی این است که مقایسه‌ی قیمت دو قطعه بدون دیدن درصد اجرت بی‌معنی است. دو قطعه‌ی هم‌وزن با اجرت ۷ و ۱۸ درصد، دو فاکتور کاملاً متفاوت می‌سازند در حالی که طلای داخلشان یکی است. اگر قطعه را برای استفاده می‌خرید، اجرت بهای طراحی و ساختی است که از آن لذت می‌برید؛ اگر هدفتان صرفاً نگه‌داری ارزش طلاست، همین جزء بیشترین هزینه‌ی اضافه را به شما تحمیل می‌کند.
اجرت درصدی یا اجرت گرمی؟
در بیشتر فاکتورها اجرت به‌صورت درصدی از ارزش طلا نوشته میشود، ولی گاهی به‌صورت مبلغ ثابت برای هر گرم هم اعلام میشود. تفاوتشان در روزهای پرنوسان مهم است: اجرت درصدی با قیمت طلا بالا و پایین می‌رود، ولی اجرت گرمی ثابت می‌ماند. برای تبدیل این دو به هم کافی است مبلغ اجرت را بر ارزش طلا تقسیم کنید:
درصد اجرت = (اجرت کل ÷ ارزش طلا) × ۱۰۰
با همین یک تقسیم می‌توانید دو پیشنهاد با دو شکل بیان متفاوت را روی یک مقیاس مقایسه کنید.
وزن نگین و متعلقات
اگر قطعه نگین، سنگ یا قفل غیرطلا دارد، وزن آن‌ها باید از وزن کل کم شود و ارزش طلا فقط روی وزن خالص حساب شود. در فاکتور معمولاً وزن سنگ جدا نوشته میشود؛ اگر نوشته نشده، بپرسید. در قطعات نگین‌دار سنگین، همین یک قلم می‌تواند چند درصد مبلغ فاکتور را جابه‌جا کند.
چطور یک فاکتور را بررسی کنیم؟
- قیمت گرمِ مبنا را با قیمت همان ساعت بازار بسنجید (بالای همین صفحه زنده است).
- وزن خالص و وزن سنگ جدا نوشته شده باشد.
- درصد اجرت و درصد سود جداگانه و شفاف باشد.
- مالیات فقط روی جمع اجرت و سود حساب شده باشد، نه روی کل.
- جمع نهایی را با ماشین‌حساب بالا یا ماشین‌حساب طلا بازسازی کنید.
و در فروش چه اتفاقی می‌افتد؟
در فروش، اجرت و سود و مالیات برنمیگردد و معمولاً کسری هم بابت افت طلای دستدوم اعمال میشود. محاسبه‌اش را با ابزار زنده در فروش طلای دستدوم آورده‌ایم. اگر هدف شما نگه‌داری ارزش است و نه استفاده‌ی زینتی، فرق این ساختار با آب‌شده و سکه را هم ببینید.
این مقاله آموزشی است و توصیه‌ی خرید یا فروش نیست. درصد اجرت و سود بین فروشنده‌ها فرق می‌کند و نرخ مالیات ممکن است در قوانین بودجه‌ی سال‌های بعد تغییر کند؛ تاریخ بازبینی این مقاله بالای صفحه است.
پرسش‌های پرتکرار
مالیات طلا روی چه بخشی از فاکتور گرفته میشود؟
فقط روی اجرت ساخت، حقالعمل و سود فروشنده. خود طلا از مالیات بر ارزش افزوده معاف است.
نرخ مالیات طلا چقدر است؟
از ابتدای سال ۱۴۰۴ نرخ آن از ۹ به ۱۰ درصد افزایش یافت و در ۱۴۰۵ هم ۱۰ درصد است؛ فقط روی اجرت و سود.
سود فروشنده طلا معمولاً چند درصد است؟
در بیشتر فاکتورها حدود ۷ درصد که روی جمع ارزش طلا و اجرت حساب میشود؛ عدد توافقی است و ثابت نیست.
آیا اجرت طلا موقع فروش برمیگردد؟
نه. در فروش طلای دستدوم اجرت، سود و مالیات برنمیگردد و فقط ارزش خود طلا با کسری پرداخت میشود.
منابع
- عصر ایران — افزایش نرخ مالیات اجرت و سود طلا به ۱۰ درصد — به استناد بند (خ) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴، از ابتدای همان سال
- ماده ۹ قانون دائمی مالیات بر ارزش افزوده (مصوب ۱۴۰۰) — معافیت اصل طلا و شمش
- خبرگزاری مهر — نرخ ویژه‌ی طلا پیش از ۱۴۰۴ — نرخ ۹ درصد تا پایان ۱۴۰۳